DSCF4486

Posttraumatische stressstoornis = PTSS

Bij een PTSS is er sprake van een psychische aandoening die in de DSM V ( handboek psychiatrie)

is ingedeeld bij de angststoornissen. Een PTSS ontstaat als gevolg van een ernstige stress gevende situatie, hierbij is sprake van een bedreiging, ernstig lichamelijk letsel of fysieke integriteit. De persoon die dit doormaakt ervaart dit als traumatisch.

PTSS en bevalling

Heeft een vrouw na de bevalling last van PTSS dan is er sprake geweest van een voor de vrouw traumatische bevalling. Dit kan ook door de partner zo worden ervaren. Of voor de zorgprofessional die de vrouw bijstaat tijdens de bevalling. Het kenmerk van een trauma is: “dat degene die dit ervaart een situatie heeft moeten doormaken die zij niet kon beïnvloeden en een grote psychische belasting betekent voor de pas bevallen vrouw.”

Nu ervaart niet iedere vrouw die een traumatische bevalling heeft doorstaan ook PTSS. Ook vrouwen die een normale bevalling doormaakten, volgens het boekje kunnen een PTSS ontwikkelen.

Wat een traumatische ervaring is ligt aan degene die dit meemaakt. De interpretatie van dat wat als traumatisch wordt ervaren ligt bij het slachtoffer en niet bij de arts.

Symptomen PTSS

  • herbelevingen van de gebeurtenis ( nachtmerries, flashbacks)
  • vermijding van zowel interne prikkels ( herinneringen, gevoelens en gedachten)
  • stemmingswisselingen ( zich het trauma niet kunnen herinneren, vervreemding, geen positieve gevoelens ervaren)
  • gedragsveranderingen (woede uitbarstingen,overdreven schrikreacties, verhoogde alertheid)
  • de duur van de stoornis is langer dan een maand
  • er is sprake van lijden en beperking in het dagelijks functioneren
  • er is geen sprake van medicatiegebruik, alcohol of drugs of een andere somatische aandoening

De symptomen kunnen starten direct na de bevalling maar ook een maand erna of zelfs later.

Maar klachten kunnen ook pas optreden bij een volgende zwangerschap.

 

Hoe vaak en wanneer komt een PTSS voor?

 

Bij één tot drie procent van de vrouwen komt een PTSS voor na de bevalling ( in ontwikkelde landen Ayers e.a. 2008: Ayers e.a. 2014: Grekin & O’Hara 2014).

Er kunnen verschillende factoren ten grondslag liggen aan het krijgen van PTSS. Je zou denken dat indien er sprake is van een zware bevalling, spoedsectio, vroeggeboorte etc… er eerder een PTSS zal ontstaan. Maar ook bij een voorspoedige bevalling die verliep volgens het boekje kan een vrouw PTSS ontwikkelen.

Sterker nog, een spontane, vaginale baring met een eenling in hoofdligging neemt dit risico ook met zich mee. Het gaat er vooral om hoe de vrouw dit ervaart.

 

Komt een PTSS vaker voor na een ziekenhuisbevalling?

 

In Nederland kan men zowel na een thuis als ziekenhuisbevalling een PTSS ontwikkelen.

Wel moet je dan een correctie toepassen op interventies. Er kan getest worden met een speciale test.

Ook kan er sprake zijn van een depressie of andere stoornissen die uitgesloten moeten worden.

Risicofactoren zijn:

  • depressie voor en tijdens de zwangerschap
  • angst voor bevalling
  • bang dat de bevalling een catastrofe wordt
  • extreme vroeggeboorte
  • overlijden baby

Vrouwen geven vaak aan dat de slechte begeleiding door haar partner, verloskundige of gynaecoloog en het ontbreken van empathie en communicatie bij de ander richting haar, een grote rol spelen. Zij hebben vaak het gevoel dat er slecht of niet geluisterd wordt naar de vrouw zelf.

Zij zijn bang voor het verlies van eigen inbreng en controle.

Door de sterke angstgevoelens kan het geheugen zo beïnvloed worden dat de vrouw de werkelijkheid anders gaat ervaren. Hierdoor veranderen haar mogelijkheden het in het juiste perspectief te zien en juist te interpreteren.

 

Behandelen van PTSS bij de pas bevallen vrouw

 

Bagatelliseer niet als hulpverlener, zeg niet dat ze het verkeerd heeft begrepen en ervaren.

Neem de moeder serieus. Vaak gaat het ook vanzelf voorbij en is luisteren genoeg. Maar blijven de herbelevingen en nachtmerries bestaan dan moet er deskundige hulp worden gezocht.

Het is raadzaam vooral psychische ondersteuning te bieden en niet gelijk medicatie te geven.

Denk aan cognitieve gedragstherapie, EMDR als eerste interventie (van Balkom 2013)

Soms schrijft men anti antidepressiva voor maar het is niet bewezen dat deze helpen bij PTSS.

 

Praktische Adviezen

  • bagatelliseer niet
  • benadruk niet de goede afloop (je hebt toch een gezond kind? Het leeft nog, jij wilde een kind etc…)
  • luister naar het verhaal
  • spring niet in de verdediging
  • biedt aan later over de bevalling te praten
  • communiceer goed tijdens de bevalling en houdt oogcontact
  • communiceer ook daarvoor en erna

Soms is er een psycholoog nodig om de ervaringen te verwerken die gebruik maakt van EMDR en cognitieve gedragstherapie.

Maar ook steun van familie en vrienden en uiteraard de partner zijn van groot belang.

Bronnen: Handboek psychiatrie en zwangerschap, DSM-5 ,LKPZ & eigen ervaringen

Voor begeleiding: Contact met Djoke of bel 0313-840015/ 0644568443 mailen kan ook naar info@djoke.nl

 

Leestip:

boek-diana

 

Deel dit artikel op jouw favoriete social media kanaal of via Whatsapp…